اينك با توجه بمقدمهء تفسير مزبور چنانچه بآيات نامبرده و اخبار وارده در مورد منع تفسير برأى توجه شود چنين بر ميآيد كه اخبار مذكوره مسلمين را بطور كلى از تفسير كردن قرآن نهى نميكند و نميگويد لا تفسّروا القران ( تفسير قرآن مكنيد ) بلكه ميگويد قرآن را با رأى و مرام خود تفسير و توجيه منمائيد و با عقايد باطلهء خويش سازش ندهيد بنا بر اين راه پى بردن بمعانى قرآن كريم براى ارباب فهم گشوده است و با تدبر و تفكر و مجاهدت در اين راه ، هر كس در خور توانائى و استعداد خويش از اين درياى بيكران الهى بهره‌مند خواهد شد چه ، قرآن كتابى است قابل فهم كه براى تربيت بشر نازل شده و بركات آن پايان ناپذير و حجت بر خلق است و براى اهل دقت و بحث و جولان فكر ، ميدان وسيعى است . شرح حال انبياء عظام ، گوشه‌ها و عصارهء تاريخ قرنها ، مواعظ و نصايح ، ترغيب بفضائل و ترهيب از رذائل ، دعوت بتفكر در آفاق جهان و نفوس آدميان ، غور و بررسى در راز نهان كائنات و هر يك از اين مباحث بنوبهء خود عرصهء ديگرى است كه بشر را بتفكر و تعقل دعوت مىكند تا مغز شيرين معانى از پوست عبارات در آورده شود . در درياى ژرف و پهناور قرآن ، گوهر معانى بسيار و در اين باغ بزرگ ، گلهاى زيبا و رنگارنگ براى چيدن بيشمار است كه هيچكس از آن تهى دست باز نميگردد و خداوند بزرگ عصارهء مدركات قرون سلف و خلف را در آن ذخيره كرده و كسانى كه گوش شنوا و عقل مفكر دارند از اين خرمن بزرگ خوشه‌ها خواهند چيد .